Meyer Haber | Meyerhaber.com

Hızlı uyarı sistemi (RAPEX) AB içerisinde tehlike arz eden tüketici ürünlerinin bildirimi ile ilgilidir. Başka düzenlemelere tabi olan gıda, farmasötik ve tıbbi cihazlar bu sistem dışındadır. Bu sistem sayesinde üye ülkeler ve AB Komisyonu arasında hızlı bir bilgi alışverişi temin edilerek tüketicilerin sağlık ve güvenliğini tehdit eden ürünlerin pazarlanmasının önlenmesi veya kısıtlanması için gereken tedbirlerin alınması sağlanmaktadır. Ulusal otoritelerin hükmettiği tedbirler ile üretici tarafından alınan gönüllü önlemlerin her ikisi de RAPEX tarafından rapor edilmektedir.
2001/95/EC numaralı Genel Ürün Güvenliği kararnamesi (GPSD) uyarınca AB Komisyonu Ocak –Kasım 2008 içerisinde 1.705 adet hızlı uyarı sistemi (RAPEX) bildirimini onayladı ve bunları üye ülkeler ile EFTA/EEA ülkelerine iletti.
Madde 12 (ciddi risk) kapsamında 1.417 bildirim ( Yüzde 83) yapılmıştır. 2007’de bu rakam 1.261 olarak belirlenmişti, Yüzde 12’lik bir artış sözkonusudur.
Madde 11(orta dereceli risk) kapsamında 10 bildirim ( Yüzde 1) yapılmıştır. 2007’de bu sayı 12’dir.
Sadece bilgilendirme için yapılan bildirimlerin sayısı 278’dir ( Yüzde 16). 2007’nin aynı dönemi ile karşılaştırıldığında Yüzde 31’lik bir artış olmuştur. (207 bildirim)
Bildirimlerin toplam sayısı da 2007 yılı aynı dönemi ile karşılaştırıldığında (1.486 bildirim) Yüzde 15 artmıştır. Aşağıdaki grafikte 11 aylık dönem için 2007 ve 2008 yılları bildirim sayıları görülmektedir. ,

2008 yılındaki bildirimlerin Yüzde 50’si aşağıdaki ülkeler tarafından yapılmıştır:
1.    Almanya (193 bildirim - Yüzde 14)
2.    İspanya (155 bildirim - Yüzde 11)
3.    Macaristan (126 bildirim - Yüzde 9)
4.    Slovakya (120 bildirim - Yüzde 8)
5.    Polonya (112 bildirim - Yüzde 8)
Bildirimi yapılan ürünler incelendiğinde 25 tane kategori ile karşılaşılmaktadır. Bu kategoriler içerisinde 465 bildirim ile oyuncaklar ( Yüzde 33) başı çekmektedir. Ardından 162 bildirim ile elektrikli cihazlar ( Yüzde 11) ve 153 bildirim ile motorlu araçlar ( Yüzde 11) gelmektedir. Diğerleri ise sırasıyla giyim, tekstil ürünleri 110 bildirim ( Yüzde 8) ve çocuk bakım ürünleri 83 bildirim ( Yüzde 6)’dir. Bu beş kategorinin toplam içindeki oranı Yüzde 69’dur.
Oyuncaklar ile ilgili yapılan bildirim sayısında 2007 yılına oranla 387 artış ( Yüzde 20) gözlenmiştir. Bu bildirimlerde; kolayca çıkarılabilen ve yutulabilen parçalardan kaynaklanan boğulma riski 172 vaka ve yasaklı kimyasalların kullanımından kaynaklanan kimyasal risk 156 vaka ile çoğunluğu oluşturmaktadır.
Elektrikli cihazlarda ise artış 147’dir, bu da Yüzde 10’luk bir orana tekabül etmektedir. Burada da elektrik şoku riski ve yangın riski çoğunluktadır.
Motorlu araç bildiriminde Yüzde 16’lık bir düşüş göze çarpmaktadır ve genellikle yaralanma riskleridir.
Yukarıda sayılan üç ürün kategorisindeki bildirimler ciddi risk bildirimlerinin toplamın Yüzde 55’ni oluşturmaktadır.
Bildirimler risk tipleri bakımından ele alındığında karşımıza çıkan tablo şu şekildedir: 339 bildirim ( Yüzde 20) yaralanma riski, 309 bildirim ( Yüzde 18) kimyasal riskler, 268 bildirim ( Yüzde 16) boğulma riski ve 265 bildirim ( Yüzde 16) elektrik şoku riski.
Bildirime konu olan ürünlerin menşei araştırıldığında Çin 787 bildirim ( Yüzde 56) ile en baştadır. Menşei bilinmeyen 151, Almanya 77, İtalya 52, Hong Kong 38 bildirim sayısı ile takip etmektedir. Türkiye menşeili olan ürünlerle ilgili bildirim sayısı ise 30’dur ve altıncı sıradadır.
Bildirimler sonucu alınan tedbirler analiz edildiğinde, üye ülkelerin pazar gözetim otoriteleri (zorunlu tedbirler) 695 bildirim ( Yüzde 49) için tedbir almış ve uygulamıştır. Diğer 690 bildirimde ( Yüzde 49) ise üreticiler ve/veya dağıtıcılar (isteğe bağlı) tedbirler başlatmıştır. Bir çok vakada bildirim yapılan ürün için birden fazla tedbir alınmıştır. Mesela ürünün satışı yasaklanmasının yanında pazardan toplanmasına da hükmedilmiştir.

Orhan Karakuş